Anksiyete ve Çocuklukta Ebeveyn İlişkisi: Neden Bu Kadar Bağlantılı?
Kaygı çoğu zaman yetişkinlikte fark ettiğimiz bir sorun gibi görünür. “Ben hep kaygılıydım, demek ki yapım böyle” diye düşünebiliriz. Oysa aslında kaygının temelleri çok daha erken, çocukluk yıllarında atılır.
Güvende Hissetmek Her Şeyin Başlangıcı
Bir bebek için dünya çok büyük ve bilinmez bir yerdir. Açlık, korku ya da yalnızlık hissettiğinde ona güven veren ilk kişiler anne-babasıdır. Eğer ebeveynler sevgiyle, tutarlı ve şefkatli bir şekilde ihtiyaçlarına karşılık verirse çocuk dünyayı güvenli bir yer olarak öğrenir. Bu da ileride stresle baş etme becerisini güçlendirir.
Ama eğer ebeveyn tepkileri tutarsızsa, çok kaygılıysa ya da çocuğu görmezden geliyorsa, çocuk “dünya güvenilir değil” mesajını alır. İşte kaygının tohumu çoğu zaman burada filizlenir.
Aşırı Koruma da, İlgisizlik de Zarar Verebilir
Ebeveynlikte iki uç tutum da kaygıyı besleyebilir:
Aşırı koruma: Çocuğun kendi başına deneyim yaşamasına izin vermez. Çocuk dışarıdaki dünyayı tehlikelerle dolu sanmaya başlar.
İhmalkârlık: Çocuğun duygusal ihtiyaçlarının karşılanmaması, onda yalnızlık ve güvensizlik yaratır.
Her iki durumda da çocuk, gelecekte kaygıya daha yatkın hale gelir.
Çocuklar Gözlemler ve Öğrenir
Kaygı sadece ilgi eksikliğinden değil, modellemeden de öğrenilir. Yani eğer bir anne-baba sürekli “ya bir şey olursa?” diye kaygıyla yaşıyorsa, çocuk da olaylara böyle bakmayı öğrenir. Dünyaya sakin gözlerle bakmak yerine, endişeyle yaklaşmaya başlar.
Sağlıklı Bağlanma Bir Kalkan Gibi
Araştırmalar gösteriyor ki, çocuklukta ebeveyniyle güvenli bağ kuran bireyler, yetişkinlikte stres karşısında daha dayanıklı oluyor. Çünkü hem kendi duygularını düzenlemeyi öğreniyorlar hem de zorlandıklarında destek alabileceklerini biliyorlar.
Sonuç
Anksiyete sadece “kişilik meselesi” değildir. Çocuklukta kurulan ilişkilerin, ebeveynin yaklaşımının ve evdeki duygusal iklimin güçlü bir etkisi vardır. Bu yüzden erken dönemde çocuğa sevgi, ilgi, güven ve sağlıklı sınırlar sunmak, yalnızca o an için değil, onun tüm hayatı için bir yatırım demektir.
KAYNAKÇA
Kerns, K. A., & Brumariu, L. E. (2013). Is insecure parent–child attachment a risk factor for the development of anxiety in childhood or adolescence? Child Development Perspectives, 7(1), 12–17. https://doi.org/10.1111/cdep.12054
Yaffe, Y. (2021). A narrative review of the relationship between parenting and children’s anxiety. International Journal of Adolescence and Youth, 26(1), 491–503. https://doi.org/10.1080/02673843.2021.1980067
Zdebik, M. A., et al. (2022). Childhood behavioral inhibition and attachment: Links to generalized anxiety disorder. Frontiers in Psychology, 13, 933213. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.933213
Pan, B., et al. (2025). The impact of maternal parenting stress on early childhood development: The mediating role of maternal depression and the moderating effect of family resilience. BMC Psychology, 13, 277. https://doi.org/10.1186/s40359-025-02575-6
Shek, D. T. L., et al. (2025). Is parental anxiety related to child anxiety? Insights from a four-wave longitudinal study. Frontiers in Psychiatry, 16, 1570652. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1570652